Berlijn

11 juli 2024
Het is 20 dagen geleden dat wij ons vorige blog schreven. We zijn de afgelopen weken ook volledig in beslag genomen door de wereldstad Berlijn. De eerste dag, als we de stad via de Spree in proberen te varen, is het al direct circus. We kunnen vanaf Spandau niet door de sluis Charlottenburg omdat die gestremd is. Dat wordt pas na een half uur wachten, via een luidspreker rondgebazuind, overigens zonder verder commentaar. Daarom moeten we omvaren via het Spandauer Schifffahrtskanal en komen pas laat in de middag op de Spree. We worden welkom geheten door het Oranjelegioen dat zich op de terrassen aan de kant aan het indrinken is voor de wedstrijd tegen Oosterijk. Verder moeten we tussen de rondvaartboten door laveren. Schippers die we laten passeren wijzen naar hun hoofd omdat je je op de Spree met de Marifoon moet melden, wat we niet deden omdat die Duitsers schippers gewoon niet te verstaan zijn. Verder een heel bijzondere ervaring vanwege de overweldigende stad die vanaf het water aan ons voorbijtrekt. Vooral als we onder de loopbrug van de Bundestag door varen en het Reichstagsgebäude achter de brede trappen zien liggen. We varen door via de Mühlendammerschleuse naar de City Marina Berlin waar we voor twee weken onze intrek nemen. Van daaruit kunnen we met tram 21 en U-bahn 5 in een klein uurtje naar Berlin Mitte reizen.

Holocaustmonument
De eerste dag lopen we Unter den Linden helemaal af tot de Brandenburgertor. Daar kunnen we niet verder omdat het plein en het hele park Tiergarten is gereserveerd voor supportersbijeenkomsten. Dat vinden we wel een beetje vervelend. We lopen naar het Holocaustmonument met de formele naam: Denkmal für ermordeten Juden Europas. We zijn diep onder de indruk van dit krachtige monument met 2711 betonblokken die in hoogte variëren en met tussenruimtes van 95 cm waar je tussendoor kunt lopen. Omdat het maaiveld golft en de blokken tot wel 4,70 meter hoog zijn, verdwijn je af en toe geheel tussen de blokken en kun je alleen links en rechts de tussenruimten in kijken die je passeert. Af en toe zie je plotseling iemand staan of tussen de blokken zitten.

Monumentaal
Berlijn is ook zo overweldigend omdat de stad zo ontzettend monumentaal is. Dat valt ons op als we Unter Den Linden aflopen. Bij de Berliner Dom is het nog druk en heerst nog enige geborgenheid. Maar als we verderop langs de Bebelplatz lopen is daar haast niemand te bekennen. De mensen die er lopen worden opgeslokt door de gigantische ruimte. Als we een paar dagen later het tegenover de Dom gelegen Humboldt-Forum bezoeken worden we volledig overdonderd door de schaal van het gebouwencomplex. Het aantal tentoonstellingen die er zijn ondergebracht is groot. Waarschijnlijk vinden de Duitsers dit mooi. Ja, Parijs en Rome zijn ook monumentaal maar daar is toch meer eigenheid, menselijkheid en geborgenheid te vinden. Berlijn is op een andere manier monumentaal. Al helemaal niet te vergelijken met de Nederlandse steden. Die zijn dan ook niet door machthebbers maar door kooplieden gebouwd. Wij Nederlanders willen van oudsher in steden wonen en geld verdienen. We hebben de indruk dat hier in Berlin Mitte vooral de uitstraling van macht voorop staat. Natuurlijk bestaat Berlijn voor het grootste deel uit gewone stedelijke wijken met blokken van 5 tot 6 verdiepingen in carrés met groene binnenplaatsen en drukke straten. Zoals dat ook in andere Europese steden is gemaakt. Maar in Berlin Mitte overheerst de monumentaliteit.

Mies van de Rohe
De Neue Nationalgalerie is eveneens monumentaal maar dan op een zeer open en luchtige wijze. We vinden het een prachtig gebouw waar het verhaal over Andy Warhol en de kunst van Gerhard Richter prachtig tot haar recht komen. In de kelder worden we verrast door het interieur van het café. Oranje blikken wanden met patronen. En ook drukke witte blikken kroonluchters. Om tureluurs van te worden.

Friedrich. Omdat we in Greifswald naar een tentoonstelling van de schilder Caspar David Friedrich zijn geweest, gaan we ook naar de Alte Nationalgalerie waar veel meer werk van deze schilder hangt. Ik vind het een stoffig museum. De tuin voor het museum omrand door een zuilengallerij vind ik het mooist. We ontmoeten tijdens de koffie twee aardige Duitse mensen, die we later in Potsdam ook tegenkomen.

Als we op zoek gaan naar de Gendarmenmarkt, volgens velen het mooiste plein van Europa, lopen we tegen de prachtige nieuwgotische Friedrichswerdersche Kirche van Friedrich Schinkel aan. Het gebouw staat ingeklemd tussen moderne gebouwen maar is krachtig genoeg om overeind te blijven. Binnen staan prachtige beelden uit de periode van Friedrich Schinkel. De Gendarmenmarkt ligt trouwens geheel overhoop zoals
veel plekken in Berlijn. Blijkbaar wordt het plein nog mooier gemaakt. Maar daarvoor moeten we dus nog even geduld hebben.

Bundestag. Het Reichstaggebäude dient als zetel van de Duitse Bundestag en heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot de 19e eeuw. Aan de andere kant ligt het Paul-Löbe-Haus dat ik hier afbeeld, genoemd naar de voormalige voorzitter van de Bundestag Een modern glazen gebouw waarin de kantoren van veel parlementsleden zijn gevestigd. Het complex heeft een vloeroppervlak van 32.000 m² verdeeld over acht verdiepingen en herbergt 550 kantoren voor 275 parlementariërs, 21 vergaderzalen voor commissies, met diverse bezoekersgalerijen, 400 kantoren, 8 seminariezalen, twee restaurants. Ondanks de enorme afmetingen van het gebouw slaagde Stephan Braunfels er in het ontwerp luchtig te maken, wat sterk contrasteert met de monumentale Reichstag er tegenover. En toch passen de gebouwen bij elkaar.